گونئی آزربایجانین میللی منفعت لری نئجه تامین اولور؟

یونس شاملی

گونئی آزربایجانین میللی ماراق لاری، آزربایجان دا گئدن میللی- آزادلیق حرکاتی نین ان اؤنملی قونولاردان بیری سایلیر. بو قونویا گلدیکده فرقلی و حتی دئمک اولور بیر درین پریشانلق واردیر. گونئی آزربایجان ین فیکیرصاحیب لرینین ایچینده، کیمی سی، تورکیه میللی منفعت لرین اوستون گؤتورور، کمی سی آزربایجان جمهوریتی نی میللی ماراق لارین اوستون توتور و اه ن گئریه قالمیش بیر بؤلوم ده ایران میللی منفعت لرین اوستون گؤتورور. حال بو کی میللی منفعت لر بیر دئولتین اؤزونه آآید اه ن اؤزل ساحه دیر. میللی- آزادلیق حرکاتین ین سیاسی آماج لاری و اونون توتدوغو یولوا میللی ماراق لاری را او حرکاتین اؤزونه آآید بیر ساحه دیر. باشقا دئیش له میللی ماراقلار اؤزل اولاراق بیر دئولته و یا میللی- آزادلیق بیر حرکاتا آیید بیر قونودور. بو اساسدا هر دئولتین و هر بیر میللی- آزادلیق حرکاتین اؤزونه آآید اؤزل میللی منفعت لری و میللی ماراق لاری واریر. البته میللی منفعت لر و میللی ماراق لار هر دئولت ده، سیاسی حاکمیت ین فیکیر آچیسیندان چیزیلیر و البته بو چیزگی بؤلگه ده یارانان جیددی بؤحران لاردان و دئیشیک لیک لردن تاثیر آلیب، بیر سیاسی دئولین موقعین تعیین ائدیر. آمما گله جک بؤلگه سل بؤحران لارین نیشانه لرین گؤرمک له هر بیر  دئولت و یا میللی- آزادلیق حرکاتینین او بؤحرانی نظره آلاراق، میللی ماراق لارین قوروماق اوچون اویقون بیر سیاست گؤتورمه لیدیر. آمما هئچ زامان بیر دئولتین میللی ماراق لاری بیر باشقا دئولتین و یا بیر باشقا میللی- آزادلیق حرکاتی نین میللی منفعت لرینی نظره آلار کن قورولماز. البته بعضن معین بیر شرایط ده ایکی دئولین و یا بیر دئولت له بیر میللی- آزادلیق حرکاتی معین بیر موقع ده میللی ماراق لاری اوست- اوسته دوشه بیلر. نمونه اولاراق آمئریکا عراقی ایشغال ائدن زامان، عراق دا کورد بؤلگه سینده گئدن، کورد میللی- آزادلیق حرکاتی نین منفعت لری ایله آمریکانین میللی منفعت لری اوست- اوسته دوشدو و اونون نتیجه سینده عراق کوردوستانیندا  بیر کورد دئولت یاراندی.

 

بونلاری یازماقلا بونو گؤسته رمک ایسته ییرم  کی گونئی آزربایجان دا گئدن میللی- آزادلیق حرکاتی نین میللی ماراقلاری دا بعضن حتتا آزربایجان جمهوریتی نین میللی ماراقلاری ایله ده هرزامان اوست- اوسته دوشمز. حتی بعضی حادیثه لر و سیاسی دئیشیکلیک لر (قاراباغین ارمنی ایشغالی) آزربایجان جمهوریتی نی، گونئی آزربایجان میللی- آزادلیق حرکاتیندان اوزاقلادیر.

 

البته کی آزربایجان جمهوریتی و ترکیه بیزیم خالقین ان یاخین قارداش دئولت لری سایلیرلار و گونئی آزربایجان دا گئدن میللی دئمکراتیک حرکاتین فعالارینین آرزوسو بودور کی گونئی آزربایجاندا گئدن سیاسی حرکات اؤز موستقیل لینی قوروماق شرطی ایله، بو قارداش دئولت لرله ان یاخین علاقه ده اولسونلار. آمما یوخاریدا قئید ائتدگیم کیمی، یاخین علاقه لر، آدین چکدییمیز دئولت لر ایله اوزامان گرچکلشه بیلر کی اونلارین میللی منعفت لری و گونئی آزربایجاندا گئده ن میللی- آزادلیق حرکاتی نین میللی ماراقلاری اوست- اوسته دوشسون. بو شرایط ین گئرچک له شمه سی گونئی دن گئدن سیاسی حرکاتین گئنیشمه سی، ایره لیله مه سی، ایرانین ایچ شرایطین ده سیاسی بؤحران یارانماسی ایله یاخین علاقه سی واردیر.

 

قهرمان بئی قنبری یایدیغی یازی البته  کی  چوخ اؤنملی بیر قونویادا توخونورسادا و چوخ ساحه ده دوزگون موقع توت سادا، گونئی آزبایجان میللی- آزادلیق حرکاتی ایله آزربایجان جمهویتی نین میللی منفعت لرین ایکی قونو کیمی یوخ، بلکه بیر قونو کیمی نظر آلمیشدیر. بونو قئید ائدمه لییم کی بیر خالق و بیر میللت اولاراق آزربایجانین گونئیی گوزئیی تورک خالقینین میللی وطنی دیر. آمما تاسفلر اولسون کی بوگون بو ایکی بؤلومون شرایطی تامامیله بیر بیرندن فرقله نیر و بو فرق لی شرایط واسیطه ایله ده بو ایکی بؤلومون ان آزی بوگون میللی منفعت لری و میللی ماراق لاری اوردا- بوردا فرقله نیر. 

 

قهرمان بئی قنبری نین یازیسی فارسجا اولسادا، دیل باخیمندان بیر آز شیدتلی نظره گلیر و آنتی تورکیه ائلئمئنتی حیسسین اوخوجویا وئریر. آمما یازیچی اؤز ایزاحی ایله بو حیسسین دوغرو اولماماسین قئید ائدیر.

2013/12/28

güney azrbaycanın mıllı mənafı necə tamın ulur?

Yunus Şamili

Güney Azərbaycanın milli mənfəətləri, Azerbaycan da gedən milli- azadlıq hərkatına ən önəmli qonulardan biri  saylır. Bu qonuya gəldikdə fərqli və bəlkə deyə bilrəm bır az pərışanlıq və çaş- baş vurmaqlıq vardır. Güney Azrbaycanın fikirsahib lərinin içindən, kimisi, türkiyənin milli mənfəətlərin üstün götürür, kimisi Azrbaycan cumuhuritini milli mənfəətlərin (maraqların)üstün götürür və ən geri qalmış bır bölümdə iranınn milli maraqların üstün götürür. Hal bu ki milli mənfəətlər bir devəltin quruluşunun əsaslarından və ya milli azadlıq bir hərkatının siasi və stratejik amaclarından qaynaqlanır. başqa deyəş lə milli mənfəətlər devəltə və ya milli- azadlıq bir hərəkata ayid bir qunudur. Bu əsasda  hər devəltin və hər bir milli azadlıq hərəkatı nın özünə ayıd özəl mıllı maraq və mənfəətləri vardır. əlbətə ki milli mənfəətlər hər devəltdə, siasi hakmiyətin fikir açısından və ya bölgə də yaranan ciddi böhranlardan və deyəşikliklərdən asılı olaraq, deyişi bilr, amma bu deyişilmə ümümitlə bugündən dəyərləndirmək çox çətin olur. Amma gələcək bölgəsəl böharanların nişanələrin görməklə hər bir  devəlt və ya milli- azadlıq hərəkatı o böhranı nəzərdə alaraq uyqun siasət götürə bilər. Amma heç zaman bir devlətin milli mənfəətlri bir başqa devələtin və ya bir mill-azadlıq hərkatının milli maraqların nəzərə almaqla qurulmaz. Belə bir şərayit meydana gəlirsə, demli o devəltin milli mənfəətləri, bir başqa devlətin və ya bir milli- azadlıq hərkatının  amacları bir türlü üst- üstə düşür. Numunə olaraq Amerika Iraqı işğal edən zaman, Iraq da kürd bölgə sində gedən, kürd milli- azadlıq hərkatının mənfəətləri ilə amrıkanın mıllı mənfəətləri üst üstə düşdü və onun içindən Irağın kürk kəsimində bir devlət yarandı. 

 

Bunları yazmaqla bunu göstərmək istirəm ki Güney Azərbaycan da gedən milli- azadlıq hərəkatının milli mənfəətləri hətta Azrbaycan cumhuriyətinın milli maraqları ilə, bugün, (güney quzey bır devlət ulmuyunca) hər zaman üst- üstə düşməz. Hətta bəəzi faktlar (Qarabağın ərməni işğalı) Azərbaycan cumhuriyətini, Güney Azərbaycan milli- azadlıq hərəkatından uzaqladır.

 

Elbətdə kı Azərbaycan cumhuriyəti və Türkiyə bizim xalqın ən yaxın qardaş devəltləridirlər və Güney Azərbaycanda gedən milli- deməkəratik hərəkatın fəalları arzu edərlər ki Güney Azərbaycanda gedən siyasi hərəkat öz müstəqillyini qorumaq şərti ilə, bu qardaş devlətlərlə ən yaxın əlaqələri sağlayabilə. Amma yuxarıda qeyd etdiyim kimi, yaxın əlaqə lər, adın çəkədimiz devlətlər ilə o zaman gərçəkəlşə bilr ki onların milli mənfəətləri və Güney Azərbaycanda milli- azadlıq hərəkatının milli mənfəətləri ilə üst- üstə düşsün. Bu şərayitin gərçəkləşmsi Güneydə  gedən siyasi hərəkatin genişəməsı, irəliləməsi, iranın iç şərayitində siyasi böhran yaranması, adın çəkdiyim ölkələrin içəri siyasətərində deyişikik olursa, bölgəsəl və kürəsəl siyasi güclərin bu bölgədə siyasi və ya hərbi böhranla qarşılaşması ilə bağlıdır.

 

Qəhrman bey Qənbəri yaydığı yazı əlbətədə  ki  çox önəmli bir qunuya toxunmuşdur və çox sahədədə düzgün moqə tütmüşsada, Güney Azərbaycanın milli- azadlıq hərəkatıilə Azərbaycan cümhuriyətinin milli maraqların iki qonu kimi yox, bəlkə bir qonu kimi qələmə vermişdirlər. Bunu qeyd eləməliyəm ki bir xalq və bir millət olaraq güney və güzey Azərbaycan türk xalqının milli vətənidir. Amma təəsüflər olsun ki bugün bu iki bölünmüş vətən, tamamilə br birindən fərqli bir şərayitdə yaşayırlar. Bu fərqli şərayitə görədə bu iki bölümün ən azı bugün milli mənfəəltəri açısında fərqlənirlər.  

 

Qəhrəman bey Qənbərinin yazısı farsca ulsada, dil baxımından şiddətli nəzərə gəlir və antه türk elementi  hissini oxucuya verir. Amma yazıçı öz izahı ilə bu hıssın doğrü olmamasın qey edir.  

2013/12/28

 

منابع:

قهرمان قنبری نین یازیسی:

دفاع از منفعت ملى يكى از مشخصه هاى اصلى ملت شدن يا پيشرفت يك كشور مى باشد،حتى يك ملت يا كشور را از خطر اشغال يا مستعمره شدن در اينده محافظت مى كند.

اذربايجان شمالى بعنوان دولت ملى،و اذربايجان جنوبى بعنوان منطقه تحت اشغال ابستن مبارزه و تلاش و تولد ايدولوژى براى اينده اى بهتر و زندگى شرافتمندانه براى خلق اذربايجان مى باشد.

ولى دو ايدولوژى متضاد كه در سخن اعتلا و پيشرفت اذربايجان را ادعا مى كنند ولى در عمل منافع ملى اذربايجان (جنوبى وشمالى)قربانى منفعت ملى برادر بزرگتر مى كنند،اين دو ايدولوژى يكى ايرانگرايى،كه حلقه ارتجاع قم ان را با راسسيسم فارس مخلوط كرده و ان را در تحميق توده هاى مذهبى بكار ميبرد،اين حلقه از نار داران تا تبريز گسترده است و به راحتى فتاوى قتل مى دهد و جالب به راحتى انرا اجرا مى كنند بدون اينكه كوچكترين صدايى به اعتراض ان برخيزد.

وديگرى تركيه گرايى مى باشد كه سعى مى كند از خطر ايران و روس و ارمنستان خود را به تركيه نزديك كند ولى متاسفانه از ان طرف بام مى افتد،و سعى مى كند همه چيز خودرا أعم از اقتصاد،تاريخ و زبان و حتى منفعت ملى خود را در كفه تركيه قرار دهد،جالب است كه هر دو ملت و دولت ايران وتركيه فقط و فقط به منافع خود مى انديشند،و هر دو در فكر بسط نفوذ خود هستند،ايران به تسليح ارمنستان ادامه مى دهد و اسيميلاسيون اذربايجان جنوبى را شدت مى بخشد،و تركيه هر سلاح بنجول خود به ١٠ برابر قيمت به اذربايجان مى فروشد و بسط مدرسه و نشريات اسلامى سعى در گسترش نفوذ خود در اذربايجان دارد وبه دروغ رابطه نداشتن با ارمنستان را به اشغال قاراباغ نسبت مى دهد در حاليكه تركيه اختلافات اساسى با ارمنستان دارد و دو دولت قادر به برقرارى رابطه با هم نيستند و در اين ميان سر ما منت مى گذارند.

حال اين سوال پيش مى ايد كه جاى اذربايجان گرايى كجاست يا منافع ملى اذربايجان در كجا قرار دارد،البته اذربايجان بعنوان يك دولت يا ملت در حال مبارزه به دوستان و همپيمان نياز دارد و ممطمعنا در اين راه بايد هزينه يا از خود گذشتگى هاى متقبل شود،ولى سوال اينجاست ما براى خلق دوستان مجبور به واگذارى منافع ملى اذربايجان هستيم،متاسفانه در اذربايجان شمالى و در حركت ملى اذربايجان جنوبى انحراف هاى وجود دارد كه منفعت ملى تركيه و راسسيم ارتجاعى شيعى فارس را بر منفعت خلق اذربايجان ترجيح مى دهند و به راحتى طرف مقابل يا كسانى را كه مقابل شان بايستد را متهم به خيانت خود فروشى يا كافرى مى كنند

2013/12/22

 

 

چرا حسن جداری در نقد به غفلت رفته است؟

نگاهی به مقاله "قاجارها یا پهلوی ها" از حسن جداری

یونس شاملی:

آقای حسن جداری در نوشته ایی تحت عنوان "قاجارها یا پهلوی ها" تلاش کرده اند به نوشته کوتاه من تحت عنوان "یک تفاوت اساسی دولت قاجار ها با دولت پهلوی ها" نظری نقادانه ارائه کنند. در این نوشته آقای حسن جداری با نگاهی ارزشی و ایدئولوژیک به مسئله، جنبهء حقوقی تغییر دولت از قاجار به پهلوی را از نظر دور داشته اند و لذا استنتاجاتشان خارج از موضوع نوشته من است. در عین حال نقد آقای جداری اساسا بر حدسییات ایشان استوار است تا نوشتهء من. حال اندکی درباره موارد قابل ذکر.

 

یک: آقای حسن جداری مینویسد: "در بخش نخست جوابیه شاملی  به مقاله یداله کنعانی، چنین استدلال میشود که بر افتادن سلطنت دودمان ترک قاجار ... و به قدرت رسیدن حکومت فارس پهلوی، شکستی برای " ترکهای ایران" محسوب میگردد. اگر"دولت ترکی قاجار" در قدرت باقی میماند، " خلق ترک در ایران مورد تحقیر و تبعیض قرار نمی گرفت."  البته در نوشته شاملی، اختلاف و تضاد طبقاتی آشتی ناپذیر بین "خلق ترک در ایران" در نظر گرفته نمی شود." (پایان نقل قول)

 

من در نوشته ام تغییر دولت از قاجارها به پهلوی ها را به مثابه "شکستی" برای "ترکهای ایران" قلمی نکرده ام، و تنها به تفاوت تیپولوژی اتنیکی آن اشاره کرده ام. اما این واقعیتی انکار ناپذیر است که از نقطه نظر "منافع ملی" خلق ترک، تغییر دولت قاجار به دولت پهلوی یک شکست فاحش برای ملت ترک ساکن در آذربایجان جنوبی و ایران تلقی میگردد و نتایج فاجعه بار این تغییر (انکار خلق ترک، تحقیر این ملت در افواه عامه، تبعیض علیه زبان و فرهنگ ملی ترک و اعمال سیاست آسیمیلاسیون و...) را نیز امروزه میتوان به عینه دید. و دقیقا به همین خاطر من به این نکته اذعان کرده ام که اگر دولت قاجار برسرکار میبود، خلق ترک ساکن در آذربایجان و ایران نمیتوانست در معرض سیاست سیاه انکار، تبعیض و تحقیر، حداقل در این سطح، قرار بگیرد. در ایران امروز، به دلیل تیپولوژی فارسی دولت ایران، یک فارس (یا ملت فارس) به خاطر فارس بودن مورد حقارت و تبعیض قرار نمیگیرد، هرچند که ملت فارس تحت سیطره یک دولت استبدادی (دینی) زندگی خود را سپری میکند. اما یک ترک (یا ملت ترک و دیگر ملتهای غیرفارس) همان استبداد دینی را تحمل میکند، در عین حال به خاطر ترک بودن و تعلق ملی اش مورد رزیلانه ترین تحقیرها، تبعیض ها و سرکوبهاست.

 

نوشته من از جهت حقوق ملی ملت ترک ساکن در آذربایجان جنوبی و ایران تحریر شده است. و لذا توجه به مسئله تضاد طبقاتی موضوعی خارج از نوشته من است. در عین حال که دولت های قاجار و پهلوی هردو رژیم های طبقات برتر بودند و موضوع نوشتهء من تنها اشاره به یک تفاوت اساسی میان آن دو دولت، یعنی تفاوت در تیپولوژی اتنیکی آنها بود و نه چیز دیگر.

 

آقای حسن جداری مینویسد: " نتیجه این کودتای امپریالیستی که منجر به تغییر سلطنت از قاجارها به  دودمان پهلوی گردید، از دید شاملی صرفا عبارت از  شکست ترکها و زبان ترکی و پیروزی فارسها و زبان فارسی می باشد" (پایان نقل قول)

از نظر من، انکار، تبعیض و تحقیر خلق ترک در آذربایجان جنوبی و ایران و تبدیل آن به یک ملت محکوم ریشه در تغییر دولت قاجار  و برچیده شدن آن دارد. و صد البته که با کودتای رضا خان ناسیونالیسم افراطی فارس فرصت آن را یافت که با سیاستهای تبهکارانه زبان فارسی را به مثابه تنها زبان در ایران بر کرسی تحمیل و رسمیت بنشاند و زبانهای دیگر را با ممنوعیت آنها از حیطه استفاده بدور نگه دارد. حاصل این سیاست حقیر شمردن ملیونها انسان متعلق به ملتهای غیرفارس در ایران بود. به قدرت رسیدن رضا شاه تبعیض و تحقیردر عرصه اتنیکی را تا حد یک فاجعه در سراسر کشور گسترش داد و این نیز یکی از نتایج اسفبار شکست دولت قاجار و به سریر قدرت رسیدن رضاشاه و دولت فارسی در ایران کثیرالمله بود. اگر آقای جداری از نگاه اکونومیستی فارغ شوند، میتوانند بی عدالتی، تبعیض و تحقیر خلقهای غیرفارس را با تغییر تیپولوژی اتنیکی دولت در ایران از قاجار (ترک) به پهلوی (فارس) بهتر دریابند.

 

دو: آقای حسن جداری مینویسد: "آقای شاملی قاجارها را به پهلوی ها ترجیح میدهد تنها به این دلیل که قاجار ها ترک تبار بودند و به زبان ترکی حرف میزند و در  مورد ماهیت  طبقاتی شاهان این خاندان که توده های زحمتکش آذربایجان و دیگربخشهای ایران را بیرحمانه استثمار میکردند، سخنی به میان نمی آورد." (پایان نقل قول)

 

همچنانکه عنوان کردم ماهیت طبقاتی این دو دولت موضوع نوشته من نیست، هر چند که این هر دو دولت طبقات فوقانی در کشور را نمایندگی میکردند. موضوع نوشته من تیپولوژی اتنیکی این دو دولت است. و صد البته که وقتی مسئله تیپولوژی اتنیکی دولت مطرح باشد من قاجارها را ترجیح میدهم. ترجیح قاجار نادیده گرفتن بافت طبقاطی آن دولت نیست. بلکه این ترجیح من علت اش کاملا مشخص است، این ترجیح ریشه در فاجعه ملی برای خلق ترک و موقعیت پست تر (ملت محکوم) در آذربایجان جنوبی و ایران دارد. جالب اینکه آقای حسن جداری خود اذعان دارد که در آن دوره زبان فارسی از موقعیت بهتری برخوردار بود. در آن زمان زبان ارتش و دربار ترکی بود، زبان اداری فارسی و زبان علم نیز عربی بود. حداقل اگر در دولت قاجار تبعیضی در عرصه زبانها مطرح نبود، وضعیت بسیار بهتر از دولت فارسی پهلوی ها و امروز جمهوری اسلامی را داشت. در عین حال انقلاب مشروطیت روند دمکراتیزاسیون در کشور را تسریع میبخشید، وجود دولت دمکراتیک در کشور را حفظ میکرد. این درحالیست که رضا شاه به عنوان عامل سیاستهای دولت انگلیس موفق شده علیه انقلاب مشروطیت کودتایی ایجاد کند و روند دمکراتیزاسیون در دولت و جامعه ایران را با شکست فاحشی مواجه سازد و دوباره اسبتداد سلطنتی دیگری را بر جغرافیای سیاسی ایران برقرار سازد.

 

سه: درنهایت آقای حسن جداری در مورد تعریف از ملت و دولت- ملت مسائلی نوشته اند که بسیار غیردقیق و نارساست. برای آشنایی از نظر من خوانندگان را به خواندن یکی از نوشته هایم " تفاوت تعریف از ملت در کجاست؟" دعوت میکنم.

20131224

منبع:

http://www.iranglobal.info/node/28240

 

پاسخ به برخی پرسشها ضروری

دربارهء؛ مضرات "آذربایجانی" نامیدن زبان مردم آذربایجان کدام است؟

 یونس شاملی

آقای دکتر آراز سلیمانی پرسشهای زیر را در ربطه با نوشته من "مضرات آذربایجانی نامیدن زبان مردم آذربایجان کدام است؟" برایم طرح کرده اند. من تلاش کرده ام با تفکیک پرسشها، پاسخهای مناسب و کوتاهی را برایشان بنویسم. در زیر پرسشهای ایشان و پاسخهای مرا میخوانید.

 

پرسش: "چطور زبان آزربایجانی گفتن زبانهای دیگر را در آزربایجان به حاشیه می راند ولی زبان ترکی گفتن آنها را به حاشیه نمی راند؟"

 

پاسخ: آذربایجانی نامیدن زبان ترکی، دو نارسایی در فهم مسئله از نظر حقوقی و اجتماعی ایجاد میکند؛ اول اینکه آذربایجانی نامیدن زبان ترکی از سویی تحریف نام واقعی آن زبان است و دوم اینکه رسمیت یافتن اسم واقعی زبان ترکی در آذربایجان، از سویی زبانهای موجود در آذربایجان را به آذربایجانی و غیرآذربایجانی تقسیم میکند و در عین حال امکان رسمیت پارالل زبانهای دیگر را نیز، بدون اینکه موقعیت پست تری داشته  و یا غیرآذربایجانی تلقی گردند، فراهم می آورد.

 

از دیگر نظر، آذربایجانی خواند زبان ترکی، به تدریج حس بیگانگی میان ترکها در کشورهای مختلف را فراهم می آورد و امکان اتحادهای سیاسی و همکاریهای چندجانبه را برای ترقی و پیشرفت در این کشورها و در عین حال نقش این کشورها را در تلاش برای صلحی پایدار در منطقه و جهان تضعیف خواهد کرد.

 

پرسش: "چطور حکومتی با نام آذربایجانی به اتنیکهای دیگر ساکن در آذربایجان مشکل ایجاد میکند ولی حکومت ترک نامیدن آن همچون ضرری را به غیر ترکها ندارد؟ کدام یکی از اینها بیشتر خصیصه های تبارگرائی دارد؟"

 

پاسخ: موضوع مورد نظر فوق در نوشته من مطرح نشده است و من درست عکس آن چیزی که در این سوآل مطرح شده را باور دارم. یعنی نام دولت آینده در آذربایجان بایستی "دولت آذربایجان" یا "دولت آذربایجان جنوبی" باشد و نه "دولت یا حکومت ترک". ترک نامیدن دولتمداری آذربایجان، با وجود اینکه ملت ترک از نظر کثرت جمعیتی و از جهت برپایی دولت در آذربایجان جنوبی نقش غالب را بازی خواهد کرد، به یک نظام سیاسی تبعیض آمیز و حتی نژادپرستانه راه خواهد برد. این تجربه گران را امروز دولت ترکیه با ترک خواندن شهروندان آن در قانون اساسی از سرمیگذراند و این نگرش هزینه سنگینی را به ترکیه و ملتهای ساکن در آن وارد کرده است. بنابراین نام دولتی که در سرزمین آذربایجان برپا میشود بایستی نام جغرافیای سیاسی آن، یعنی آذربایجان و یا آذربایجان جنوبی را بر خود داشته باشد و نه چیز دیگر.

 

پرسش: "ترکهای ساکن در ایران یعنی چه؟ آیا کسی این را غیر از ترکها ی ایرانی معنی دیگری میکند؟ با این تعریف شما فرق ما بین ترکهای ساکن در آلمان وترکهای ساکن در ایران در کجا است؟".

 

پاسخ: من در این نوشته از مفهوم "ترکهای ساکن در ایران" استفاده نکرده ام. اما "ترکهای ساکن در ایران" معنی و وزن خاص خود را دارد و تاکیدش به تعلق اتنیکی ترک در جغرافیای سیاسی ایران است. این مفهوم ابدا بار منفی ندارد. اما حضور ملت ترک در ایران و آذربایجان جنوبی به انواع و انحای مختلف و به خاطر مقصود و منظورهای معینی در ادبیات سیاسی جنبش ملی دمکراتیک خلق ما در آذربایجان جنوبی و ایران مورد استفاده قرار میگیرد. مفاهیم متفاوتی برای بیان حضور و حیات ملت ترک در جغرافیای سیاسی ایران و آذربایجان جنوبی مورد استفاده قرار میگیرد که من به چند نمونه آن اشاره میکنم؛

 

"ملت یا خلق ترک ساکن در آذربایجانی جنوبی" مدلول ملت ترک است که در جغرافیای تاریخی و یا اتنیکی آذربایجان جنوبی زندگی میکند.

 

"ملت یا خلق ترک ساکن در آذربایجان جنوبی و ایران"، مدلول حضور و حیات ملت ترک در آذربایجان جنوبی، به عنوان وطن ملی خلق ترک و "ایران" به مثابه جغرافیای سیاسی یک کشور و با توجه به سکونت ترکها در بخشهای مختلف ایران و از آن جمله خراسان، قشقایی ، اصفهان، تهران و ترکان پراکنده در شهرهای غیرآذربایجانی در ایران است.

"ترکها و یا ملت ترک ساکن در ایران" مدول ملتی استکه در جغرافیای سیاسی ایران، بدون ذکر نام وطن ملی آنها یعنی آذربایجان، زندگی میکنند. این اصطلاح به حضور و حیات اتنیکی ملت ترک تحت حاکمیت دولت فارسی ایران اشاره دارد. در عین حال و در تبلیغ سیاسی تک تک متعلقین به ملت ترک را در اقصا نقاط ایران (آذربایجان جنوبی، خراسان، قشقایی ها، اصفهان، تهران و ترکهای پراکنده در شهرهای مختلف غیر آذربایجانی) را دربرمیگیرد. محصور کردن ادبیات سیاسی ما فقط و فقط به "ترکها در آذربایجان جنوبی" به معنی دست شستن از بخشهایی از وطن ملی خلق ترک ساکن در خراسان، فارس (قشقایی یوردو)، اصفهان، تهران و دیگران ترکان ساکن مناطق غیرآذربایجانی است.

 

البته که "آذربایجان جنوبی" به مثابه وطن ملی خلق ترک از وزن و اهمیت بسزایی در این میان برخوردار است و نقش محوری در تشکیل دولت آذربایجان جنوبی بازی میکند و در ادبیات سیاسی جنبش خلق ما بایستی جایگاه رفیعی داشته باشد. چرا که خلقی بدون سرزمین، به خلقی در اقلیت ملی و پراکندگی جانکاه تبدیل میکند (مثل ترکان ساکن آلمان و یا ترکهای ساکن یزد و کرمان). بنابراین "آذربایجان جنوبی" به مثابه سرزمین ملی خلق ترک محوری ترین نقش را در ملت شوندگی خلق ما، سیاسی شوندگی آن و در نهایت دولت شوندگی خلق ترک در آذربایجان جنوبی بازی میکند.

 

"ترکهای ایرانی" اصطلاح دقیق و درستی نیست. اگر نخواهیم به جنگ زرگری با مفاهیم در ادبیات سیاسی برویم و به علت صدمه ایی که ملت ما از دولتمداری فارسی در 90 سال گذشته و ادبیات مورد استفاه آن خورد است، حساسیت ما در مقابل مفاهیم مورد استفاده بیشتر شده است. "ترکهای ایرانی" نیز جزو آن مفاهیمی استکه بایستی با آن مخالفت کرد. در ظاهر مقصود از این مفهوم بیان حضور ترکها در جغرافیای سیاسی ایران است و یا تعلق ترکان به جغرافیای سیاسی کشور ایران از این مفهوم مستفاد میشود. اما با اندکی دقت به تیپولوژی اتنیکی (فارسی) دولت ایران، مفهوم "ترکان ایران" اندکی تغییر چهره میدهد و در عمل "تعلق ترکان به جغرافیای سیاسی دولت فارسی ایران" را تداعی میکند. به نوعی یک تعلق ذاتی را در ذهن متبادر میسازد. مفهوم تعلق ترکان به ایران تعلق به دولت فارسی را تداعی میکند و بنابراین معنی مضمومی به خود میگیرد و از دقت و درستی این مفهوم کاسته میشود. بهتر است مفاهیم دقیقتر و درست تر دیگری که فوقا به آنها اشاره کردیم استفاده شود.

 

در نهایت، بایستی با انتقاد به بعضی از شخصیتها در جنبش ملی دمکراتیک خلق ما که بدون تلاش برای درک ارتباط ارگانیک اجزا آن (تمامی مفاهیم مطرح در این حوزه از ادبیات سیاسی) مدام اشخاص و فعالین دیگر را با تحریف نظراتشان به بی اهمیت جلو دادن وطن ملی یعنی آذربایجان جنوبی متهم میکنند و ناروا آنها را مورد تمسخر و تحقیر قرار میدهند و با متناقض نشان دادن این مفاهیم و یا قراردادن آنها در مقابل هم به یک جنگ زرگری در درون جنبش ملی دامن میزنند و در عمل تشدید تضادها غیرلازم در میان فعالین سیاسی در دورن جنبش ملی خلق ما را سبب میشوند. ضروریست، اگر حب و بغضی در کار نیست،  برای فهم همدیگر تلاش کنیم. در صورت روشن شدن دیدگاهها، بطور جدی از تحقیر و تمسخر دیگرفعالین دست بشوییم و انتقاد دمکراتیکی را چه بصورت کتبی و چه شفاهی نسبت به هر دیدگاهی که تصور میکنیم لازم است در جنبش مان مطرح کنیم.

 

پرسش: "چه عیبی دارد ملتی که هزاران سال است در یک سرزمینی زندگی کرده است با نام آن سرزمین نامیده نشود؟"

 

پاسخ: ملتها (اتنیکها) بر اساس تعریف مشخص (گروه انسانی که دارای زبان، سرزمین، تاریخ، فرهنگ و آرزوهای مشترکی است ملت یا اتنیک نامنده میشود) نام ملی و یا اتنیکی خاص خود را دارند. ملت (اتنیک) ترک، ملت فارس، ملت کرد، ملت فرانسه، ملت عرب، ملت بلوچ و...

 

 و دولت ها (دولت- ملت ها یا ملت به مثابه دولت) براساس تعریف مشخص (سیطره سیاسی دولتی بر جغرافیای سیاسی معینی که دارای دولت و یا دولت- ملت ویا ملت به معنی دولتی آن خوانده میشود) با نام جغرافیای سیاسی اش خوانده میشوند. دولت آذربایجان (یا دولت- ملت آذربایجان)، دولت ایران، دولت کردستان، دولت فرانسه، دولت مصر، دولت بلوچستان و... اسامی این دولتها را با غلط مصطلح در ادبیات سیاسی "ملت آذربایجان"، "ملت ایران"، "ملت کردستان"، "ملت فرانسه"، "ملت مصر"، و "ملت بلوچستان" و... نیز خوانده میشود.

 

به بیان دیگر ملتها (اتنیکها) و دولتها جنس متفاوتی دارند، اولی نام خود را از هویت اتنیکی اش میگیرد و دیگری نام خود را از جغرافیای سیاسی خود کسب میکند. عنوان دولت در آذربایجان جنوبی، تنها و تنها "دولت آذربایجان جنوبی" میتواند باشد. اما در این سرزمین ممکن است چندین گروه ملی و یا اقلیت ملی  زندگی کنند. با این تعریف نمیتوان و نباید اسم ملت را که از هویت ملی مستفاد میشود، با اسم دولت- ملت و یا ملت (به مثابه دولت) را که از نام جغرافیای سیاسی برگرفته میشود، درهم آمیخت. جایگاه حقوقی این دو مفهوم نیز با همدیگر متفاوت است. این دو مفهوم در حقوق هم از همدیگر تفکیک میشوند. یکی (ملت/اتنیک) مدلول هویت ملی یک گروه انسانی است و دیگر (دولت- ملت) مدول دولت است.

2013-12-20

Yunes.shameli@gmail.com

RSS 2.0