یاز بایرامینیز موبارک اولسون

 
Yaz bayramı gəlmişdir
 
 
 
 
 
 
 

سه آرزوی من برای تغییر در نوروز امسال

دکتر سیمین صبری

نوروز، شادمانی واقعی طبیعت را تکرار میکند و شادمانی مردم نیز دقیقا ریشه در این شادمانی طبیعت دارد. نوروز سرفصل روییدن، زایش، تولید و شادمانی در میانه رقص گلها و غنچه هاست برای نشان دادن اعجاز هستی.

 

نوروز، شادمانی واقعی طبیعت را تکرار میکند و شادمانی مردم نیز دقیقا ریشه در این شادمانی طبیعت دارد. نوروز سرفصل روییدن، زایش، تولید و شادمانی در میانه رقص گلها و غنچه هاست برای نشان دادن اعجاز هستی.

 

خانه تکانی در نوروز، تصویر رسوبی و سنتگرایانهء برداشت از نوروز و یا تغییر خلاق در روند طبیعت است. شادی مردم و یا گرامی داشتن نوروز و فرارسیدن بهار ابدا با این نگرش و رفتار سنتگرایانه، نه تامین میشود و نه با این رفتار میتوان معنی "آغازین" در تغییر را به توضیح کشید.  نوروز برای انسان سرفصل زایش در تفکر، سیالیت در اندیشه، تغییر در عادتهای کهنه، دگرگونه در سمت رویدن جوانه های تعالی و تعمیق در مناسبات همزیستی مسالمت جوایانه انسانها با تمامی تفاوتهای آنهاست. همچنانکه طبعیت با تمامی انواع پدیده هایش یک همزیستی خارق العاده ایی را با خود همراه میکند.

 

بی دلیل نیست که نوروز با انواع نامها از سوی ملتهای مختلف و در سرزمین های متفاوت جشن گرفته میشود و مردمان مختلف شادمانی طبعیت را با شامادنی بهره مندی از مواهب مادی طبیعت از سویی و تغییر در شیوهء نگرش انسان به مسائل پیرامونی از سوی دیگر در هم می آمیزند. جدا از شادمانی ملتهای مختلف در خاورمیانه، حتی جایی خوانده ام که سرخپوستان در آمریکای نیز فرارس بهار را گرامی میدارند.

 

فرا رس بهار و روز آغازین آن نوروز اما برای مردمان ایران با مشکلات و ناهنجاریهایی زیادی همراه بود. اساسا فلسفه نوروز نیز صرفا توجه به مواهب مادی طبیعت نیست، بلکه با پیشرفتهای اجتماعی، رشد تکنولوژی و رشد و توسعه اقتصادی، نوروز تداعی نگاهی فلسفی در تغییر، تعمیق در تفکر خلاق را برای انسانها در جامعه مدرن بوده است. من مطمئنم که یک خانه تکانی فیزیکی در منزل هرگز پاسخی منطقی به فرارس نوروز نیست، بلکه تغییر در تفکر، تغییر در رفتار، بارقه های مثبت و انسانگرایانه ایستکه بایستی از نوروز در ذهنیت انسان جای بدیلی برای خود باز کند.

به نظر من در نوروز امسال "سه آرزو" برای تغییر در سال جدید از اهمیت ویژه ایی برخوردار است. مسائلی که مردم به آن بیاندیشند و  تفکرات و منش خود را نسب به این سه مسئله مشمول تغییر بکنند؛

 

یک: نفی مجازات مرگ از قوانین جزایی

 

یکی از این آرزوها مذموم دانستن مجازات مرگ در قوانین جزایی است. در طول تمامی تاریخ مدرن ایران مجازات مرگ چه در حکومت سلطنتی پهلوی ها و چه در دوره جمهوری اسلامی، کشتن انسان به نام قانون، بنام دین، بنام پاسداری از مملکت، بنام پاسداری از ناموس و دهها نام دیگر مجاز شمرده شده است. مجازات مرگ، در طول این سالها به ترویج و تشویق "فرهنگ مرگ" کمک کرده است و زمینه های ترویج خشونت را در ابعاد مختلفی گسترده است.

 

مذموم دانستن مجازات مرگ، مخالفت فعال با آن، هم میتواند به "مرگ انسان به دست انسان" پایان دهد، هم میتواند فرهنگ مرگ و خشونت را از جامعه انسانی بزداید، هم میتواند انسان گرایی و انسان دوستی را در جامعه تقویت کند و هم براساس تحقیقات انجام شده سطح خشونت در جامعه را به طرز قابل توجهی کاهش دهد. این یکی از آن تغییراتی است که مردمان ایران با هر پیشینه اتنیکی، جنیستی، دینی و... باید به آن در تفکر و منش خود تا حد ممکن تغییرات ایجاد کنند.

 

دو: تغییر نگاه در جهت برابری زن و مرد در جامعه

 

دومین مسئله ایی که نوروز امسال را بایستی با آن همرا کرد، تغییر در نوع نگاه به "زن" و تغییر تفکر و منش در راستای حقوق برابر زن و مرد در جامعه است.  زنان در طول تاریخ شلاق نابرابری، فشار، تعرض و حتی تجاوز به حقوقشان روبرو بوده اند. فرهنگ مردسالارانه جامعه و عقب ماندگیهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی فرجه تغییر در این سمت را با سختی ها بسیار مواجه ساخته است. روند رو به رشد فرهنگ مردم ایران و بویژه جامعه شهری در مناطق مختلف ایران، توجه و دقت به حقوق برابر زنان با مردان به مرکز توجه بخشی از جامعه تبدیل شده است. بی حقوقی زنان در دوره حاکمیت جمهوری اسلامی به قانون تبدیل شده است. بنابرای برای اعتراض به این بی حقوقی و برای تعمیق در نگرش و رفتار انسانی نوروز امسال مناسبترین فرصت برای تغییر فکر و منش در سمت برابری حقوق زن و مرد در ایران است.

 

سه: تغییر  در جهت برابر حقوقی ملیتهای ساکن در ایران

 

سومین مسئله ایی که نوروز امسال در آن عرصه تغییر را طلب میکند و این تغییر چشم انداز زندگی در صلح، امنیت و همبستگی در ایران را تقویت میکند، تغییر در نوع نگاه به حقوق اتنیکی در جامعه چندملیتی و چند زبانی ایران است. به دلیل تبعیض ها و تحقیرهای روا رفته در 90 سال گذشته نسبت به ملیتهای غیرفارس، مردمان این مناطق همواره و از هر جهت (سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی) مورد ستم مضاعف و تحت تحقیرها و تبعیض های مختلف بوده اند. این تبعیض ها و تحقیر ها امروز در جامعه ایران به یک چالش جدی تبدیل شده است و میرود که جامعه ایران را بسوی تعارض بکشاند و تفکیک میان مردم در این کشور را تقویت کند. این روند نه در راستای انسانگرایی است و نه با روح برابری انسان خوانایی دارد. در عین حال این روند میرود که تفکیک و تفرق در جامعه ایران را تقویت کند و این کشور را بسوی چالشهایی بسیار جدی بکشاند. به همین جهت تلاش در جهت تقویت روح همبستگی در جامعه ایران با پذیرفتن واقعیت چند اتنیکی و چند زبانه گی ایران تنها میتوان با تغییر در نوع نگرش و منش برای برابری حقوق جمعی و اتنیکی در جامعه ایران، روح همبستگی انسانی در این کشور را تقویت کرد و چشم انداز کشور را برای برپایی یک کشور بر پایه های عادلانه و برابری طلبانه تقویت نماید.

 

این سه تغییر آن آرزوهایی استکه به نظر من در نوروز امسال میتواند معالم و چراغ راهی برای سعادت مردم در ایران باشد.

 

20140320

فئمئنیزم، قادین مسئله ‌سینین چوزوم یولودور

یونس شاملی

قادین گونو... نه اوچون؟ قادینا قارشی تزیق اوچون، قادینا قارشی حاق‌سیزلیق اوچون، قادینا قارشی حوقوقسوزلوق اوچون، قادینا قارشی عدالت‌سیزلیک اوچون، قادینا قارشی کولتور اوچون، قادینا قارشی تاریخ اوچون، قادینا قارشی سایقی‌سیزلیق اوچون و قادینا قارشی...! 

نه اوچون قاداین لا بو شیوه‌ده داورانیلیر؟ قادین بیگانه بیرسی‌دیر می؟ باشقا بیر کوره‌دن گلمیش بیری‌سی‌دیر می؟ کیشی یه قارشی بیری‌سی‌دیر می؟ توپلومداکی رولو نئقاتیودیر می؟ بو سیرالادیغیملار دوز دئییرسه، نئ اوچون قادین یوخاری‌دا سیرالادیغیم تزیقلره معروض قالیر؟

 

عجاییب اولان بودور کی، قادین ائوده، آایله‌ده، سئوگیلی لیکده، بیری‌سینین قیزی اولدوق‌دا.... سئویم‌لی، سایقی‌لی و حتی موققدس بیرسی تانینیر، تامامیله موثبت بیر ائتگی‌ده بولونر... بیر آنا کیمی، بیرینین قیزی کیمی، بیر سئوگی‌لی کیمی، بیر باجی کیمی، بیر یولداش کیمی و...! اما توپلوما گئلدیک‌ده، قادینین پوزیسیونو تامامیله دئییشیلیر! نئقاتیو بیر معنا ایله بولاشیر. توپلومسال کولتور اونا (آنایا، باجییا، سئوگی‌لییه، قیزینا و...) خور باخیر، حوقوقسوزلوغا اوغراییر، کیشی ایله قیاس‌دا، بیر آشاغی موقئیه دوشور، عائله‌ده دوشوک بیر موقئئ اولور، اونا نئقاتیو باخیش آرتیر، اونا سئکسیتی باخیش اوستون بیر موقعی توتور، دین گؤزون‌دن او یاریم اینسانا چئوریلیر، و عنعنوی توپلوملاردا اونا حتی نیفرت گؤزی ایل‌ده باخیلر و...!!

نه اوچون؟ دوغرودان قادین کیم‌دیر؟  

قادین، بیر کیخینین آناسی، یا اونون قیزی، یا اونون سئوگی‌لی‌سی، یا اونون باجی‌سی، یا اونون یولداشی و... دئییر می؟

 

بو کومپلکس (قادینا ایکی زیدیت‌لی باخیش) ائن آزی، مودئرن تاریخ‌ده، نئجه اساس‌لانا بیلر؟ بو کومپلکسین کؤکو هارا دایانیر؟ بو کومپلکس نئجه دوام ائده بیلیر؟

 

بورادا، اوچ عنصور رول اوینویورلار، قادین، کیشی، توپلوم. بو اوچ عنصوردن قادین بیر اینسان اولاراق، بیر قادین اولاراق حاقسیزلیغا اوغراییر. کیشی ایسه، بو حاقسیزلیغین آلتی‌دیر، و توپلوم بو آلتین داورانیشین سیستیماتیکلش‌دیریر و بیر کولتوره چئویریر. دئولت اونو قانونلاشدیریر و اقتصادی گوجلر بو قانونلاردان و او کولتوردن اؤز منفتلری یؤنون‌ده ایستیفاده ائدیرلر.

آمما، فئمئنیزیم، قادینا قارشی حاقسیزلیغین چیخیش یولو، قورتولوش یولودور، قادینا قارشی تزیقلرله موباریزه ائتمئک‌ده بیر سنگردیر. فئمئنیزیم قادینین توپلومسال موباریزه‌سینین جبهه‌سی‌دیر. فئمئنیزیم پاتریکارکالیزمین آلتئرناتیوی، دوزگون چؤزومودور، و گله‌جک توپلومون، قادین حاقلاری ساحه‌سین‌ده تجکه چیخیش یولودور.

 

فئمئنیزیم، هر توپلومون گلجیینه عدالت گتیره‌ن، و اینسانجیل دوزه‌ن وئره‌ن‌دیر، خاص گونئی آذربایجان یمیزا.

۲۰۱۴-۰۳-۰۶

Femenizi Qadın meselesinin çozüm yoludur

 

Yunus Shamili

Qadın Günü... ne üçün? Qdına qarşı təəziq üçün, Qadına qarşı haqsızlıq üçün, Qadına qarşı huquqsuzluq üçün, Qadına qarşi ədalətsızlik üçün, Qadına qarşı kültür üçün, Qadına qarşı tarix üçün, Qadına qarşı sayqısızlıq üçün və Qadına qarşi....!

 

Nə üçün Qadaın`1a bu şivədə davranılır? Qadın biqanə birsidir mi? Başqa bir kürədən gəlmiş birisidir mi? Kişiyə qarşi birisidir mi? Toplumdaki rolu neqativdir mi? Bu sıraladığımlar düz deyirsə, ne üçün Qadın yuxarıda sıraladığım təəziqlərə məruz qalır?

 

Əcayib olan budur ki, Qadın evdə, aailədə, sevgilikildə, birisinin qızı olduqda.... sevimli, sayqılı və hətta muqqədəs birsisi tanınır, tamamilə müsbət bir etgidə bulunr... bir ana kimi, birinin qızı kimi, bir sevgili kimi, bir baçı kimi, bir yoldaş kimi və...! Amma topluma geldikdə, Qadının pozisiyonun tamamilə deyişilir! Neqativ bir məəna ilə bolaşir. Toplumsal kültür ona (anaya, bacıya, sevgiliyə, qızına və...) xor baxır, huquqsuzluğa uğrayır, kişi ilə qiyasda, bir aşağı moqeyə düşür, ailədə düşük bir moqee olur, ona neqtiv baxış artır, ona sexsisti baxış üştün bir moqe tutur, din gözündən o yarım insana çevrilir, və ənənəvi toplumlarda ona hətta nifrət gözi ilədə baxılr və...!!

Nə üçün? Doğrudan Qadın kimdir?  

Qadın, bir kixinin anası, ya onun qızı, ya onun sevgilisi, ya onun bacısı, ya onun yoldaşi və... deyir mi?

Bu komplex (Qadına iki zidiyyətli baxış) en azı, modern tarıxdə, necə esaslana bilər? Bu komplexin kökü hara dayanır? Bu komplex necə dəvam edə bilir?

 

Burada, üç ünsür roll oynuyurlar, Qadın, kişi, toplum. Bu üç ünsürdən Qadın bir insan olaraq, bir qadın olaraq haqsızlığa uğrayır. Kişi isə, bu haqsızlığın alətidir, və toplum bu alətin davranışın sistimatikləşdiri və bir kültürə çevirir. Devlət onu qanunlaşdırır və iqtisadi güclər bu qanunlardan və o kültürdən öz mənfəətləri yönündə istifadə edirlər.

Femenizim, Qadına qarşı haqsızlığın çixiş yolu, qurtuluş yoludur, Qadına qarşi təəziqlərlə mubarize etmekdə bir səngərdir. Femenizim Qadının toplumsal mubarizəsinin cəbhəsidir. Femenizim Partiyrakalizimin alternativi, düzgün çözümüdür, və gələcək toplumun, qadın haqları sahəsində təckə çixiş yoludur.

Femenizim hər toplumun gələcəyinə ədələt gətirən, və insancıl düzən verəndir, xass Güney Azərbaycan`ımıza.

2014-03-06

Yunes.shamlei@gmail.com

RSS 2.0