سود و زیان خروج آمریکا از سوریه

 یونس شاملی

انتشار خبر خروج نیروهای نظامی آمریکا از شمال سوریه در تویتر دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا ارباب مطبوعات را شوک زده کرد و به فعالیت گسترده ایی رسانه ایی راه برد. عموما تصمیمات دفعی و نابجای دونالد ترامپ تنها مقامات و یا مدیای آمریکا را متحیر نمیکند، بلکه تمامی جهان از این تصمیمات تاثیر می پذیرند. و مراکز خبری در راستای سیاست و جهتگیریهای خود به تحلیل حوادث و فرم دادن به افکار عمومی پرداختند.

تصمیم دونالد ترامپ مبنی بر خروج از شمال سوریه که دقیقا معلوم نیست تا چه درجه ایی اجرا خواهد شد و یا سیاست آلترناتیو آمریکا در این منطقه چیست، چشم انداز حوادث بعدی را از جهت سود و زیان کشورهای منطقه و خلقهای غیرحاکم در آن از نظر میگذارنیم.

 

تصمیم آمریکا برای خروج از سوریه به هر دلیل و بهانه ایی، به نفع روسیه، ترکیه، ایران و حتی بشار اسد در سوریه است. با این تصمیم تضاد روسیه و آمریکا تا حدودی کاهش مییابد و دست روسیه برای مانورهای  بیشتر در سوریه بازتر میشود.

 

خروج آمریکا از شمال سوریه به نفع ایران است چرا که برای استمرار مداخله مستقیم ایران در آن کشور شرایط فراهم میکند. ایران غیر از ارسال سلاح و مهمات به سوریه در حمایت از بشار اسد، بخش قابل توجهی از نیروی زمینی در جنگ داخلی آن کشور را تامین کرده است. با تصمیم اخیر آمریکا، ایران سیاست مداخله نظامی در سوریه را بدون مزاحمت آمریکا ادامه خواهد داد. به همین دلیل نیز مقامات ایران و در راس آنها حسن روحانی خوشحالی خود را از این تصمیم آمریکا کتمان نکرده اند. ایران طرفدار اقتدار همه جانبه بشار اسد در سوریه و مخالف حضور نیروهای کردی در منطقه شمال شرقی سوریه و مخالف شکل گیری نظام فدرالی در آن کشور است.

 

حکومت ترکیه و در راس آن طایب اردوغان هم راضی دیگر این تصمیم دونالد ترامپ برای خروج آمریکا از شمال سوریه است. چرا که وی مخالف کنترل مناطق شمال شرقی سوریه توسط نیروهای کردی است. با وجود اینکه اردوغان نیروهای کردی شمال سوریه را تهدیدی علیه امنیت ملی ترکیه قلمداد میکند، اما این موضع وی آشکارا برای ایجاد رعب و وحشت در میان بخش های تحتانی جامعه ترکیه و مداخله نظامی در سوریه برای ممانعت از شکل گیری یک نظام فدرالی در آن کشور است. هدف دیگر اردوغان ورود ارتش ترکیه به منطقه منبیج برای عقب راندن کردها از آن منطقه و شرکت در انتخابات محلی با جلوه قهرمان جنگی است تا بتواند آرای بخش های تحتانی ترکیه را به نفع حزب آکپ جذب کند. خروج آمریکا شرایط را برای مداخله نظامی ترکیه در شمال سوریه فراهم تر میکند و این احتمال دولتهای اروپایی را برای بروز یک ویرانگری دیگر از آن نوع که در عفرین اتفاق افتاد نگران میکند. از هم اکنون خبرهایی مبنی بر مداخله فرانسه برای تامین امنیت کردها در شمال سوریه منتشر شده است. خبر دیگر تحویل شهر منبیج به نیروهای دولتی سوریه است تا بهانه حمله به این منطقه از اردوغان گرفته شود.

 

بشار اسد نیز از سیاست خروج آمریکا استقبال میکند. چرا که در چنین شرایطی با کمک روسیه و ایران دست بالا در جنگ داخلی سوریه خواهد داشت. بشار اسد البته که خواهان افزایش قدرت کردها در مناطق تحت کنترل آنها نیست. اما موضع تا کنونی روسیه در پذیرش نوعی خودمختاری برای کردها و به احتمال زیاد توافق روسیه و آمریکا در این خصوص، دست بشار اسد را در پوست گردو قرار میدهد.

 

خروج آمریکا از سوریه و خلق های غیرحاکم در منطقه

خروج نیروهای نظامی آمریکا از شمال سوریه مستقیم یگانهای مدافع خلق نیروی عمدا کرد کنترل کننده در مناطق شمال و شمال شرقی سوریه را تضعیف میکند. زیان اصلی این تصمیم آمریکا تاثیر مستقیمی در چشم انداز سیاسی سوریه دارد و تحقق نظام فدرال پایدار در آن کشور را مخدوش میکند. تحویل شهر منبیج به دولت مرکزی سوریه و تحویل تمامی خط مرزی حایل به ترکیه به نیروهای بشار اسد از سوی یگانهای مدافع خلق برای جلوگیری از حمله نظامی ارتش ترکیه، خود یک عقب نشینی از سوی این نیروی بشمار میرود و این سیاست در مذاکرات سیاسی طرفهای درگیر در سوریه تاثیر چشمگیری خواهد داشت. ترکیه و در راس آن اردوغان مخالف شکل گیری یک نظام فدرال در سوریه است. چرا که برقراری یک نظام فدرال در سوریه، ترکیه را زیر فشار سیاسی بیشتری برای اعاده حقوق خلق کرد در ترکیه قرار میدهد. بنابراین دود عقب نشینی نیروهای نظامی آمریکا از سوریه غیرمستقیم به چشم خلق کرد در ترکیه نیز خواهد رفت. چرا که عدم تحقق فدرالیسم در سوریه مطالبات ملی خلق ها در ترکیه را نیز به تعویق خواهد انداخت.

 

خلق های غیرحاکم در ایران، خلق های ترک، کرد، بلوچ، عرب و ... نیز غیرمستقیم از سیاست جدید آمریکا مبنی بر خروج از شمال سوریه متضرر خواهند شد. چرا که تحقق فدرالیسم در سوریه و پیش از آن تحقق فدرالیسم در عراق میتواند دولت ایران را برای اعاده حقوق ملی معوقه این خلقها در این کشور زیر فشار قرار دهد.

 

در نتیجه سیاست خروج نیروهایی آمریکایی از سوریه به نفع دولت های یونیتار ایران، ترکیه و سوریه در منطقه است و زیان آن را نیز خلق های غیرحاکم در این کشورها متحمل خواهند شد.

2018-12-30

 

نظام فدرال یا کنفدرال، کدامین؟

 یونس شاملی
برای دوستم ایشیق سؤنمز

دولت فدرال از ترکیب تعدادی از دولتهای داخلی و ایالتی شکل میگیرد و مقصود از آن تقیسم پارالل قدرت سیاسی و مداخله نزدیک مردم در مسائل سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است. اما دولت کنفدرال از نزدیکی و اتحاد دولتهای مستقل شکل میگیرد و هر واحد سیاسی نسبتا مستقل عمل میکند و مسئولیت دولت کنفدرال در مواردی است که دولتهای متحد به توافق رسیده اند. تفاوت اساسی میان نظام فدرال و کنفدرال در استقلال عمل واحدهای سیاسی تشکیل دهنده آن است.

طرح تشکیل یک دولت کنفدرال در بعد از جمهوری اسلامی ایران از دو جهت دارای ایراد است. یکی از این ایرادات علت اصلی تکوین دولت کنفدرال است. به بیان دیگر یک دولت کنفدرال از ترکیب دو یا چند دولت مستقل بوجود میآید. شرایط ایران و وضعیت خلقهای غیرفارس در آن از تشکیل یک دولت کنفدرال بسیار فاصله دارد. چون خلق های غیرفارس دارای دولتی نیستند که با تکیه به آن قدرت دولتی برای تاسیس یک دولت کنفدرال در ایران گرد هم آیند. در کشوری چون ایران که خلقهای غیرفارس تاکنون نتوانسته اند هویت اتنیکی و زبان ملی خود را در کشور به تثبیت برسانند و به حقوق اتنیکی در داخل ایران تبدیل کنند چگونه میتوانند در هیبت یک دولت مستقل به تاسیس نظام کنفدرال در ایران نزدیک شوند؟ علت دیگری که شعار کنفدرال برای ایران را زیر سوآل میبرد بی قدرت مطلق خلق های غیرفارس در کشور ایران است. به بیان دیگر هنوز خلق ترک و یا خلق کرد و یا خلق عرب و دیگران دارای هیچ قدرت سیاسی نیستند چگونه میتوانند شعار تشکیل دولت کنفدرال را بدهند که از در هم آمیزی دولتهای نسبتا مستقل شکل میگیرد؟ و به همین دلایل فوق نیز هست که شعار استقلال خواهی در میان جنبش های سیاسی خلقهای غیرفارس نیز شعاری فراتر از کنفدرال و مطالبه ایی فراقانونی و افراطی است. 


به همین سبب، فدرالیسم مناسب ترین شعار برای تاسیس یک نظام غیرمتمرکز در ایران است. تاسیس فدرالیسم در ایران به تفکیک مرزهای سیاسی در داخل ایران، به رسمیت شناختن هویت اتنیکی و حقوق زبان و اداره مناطق ملی توسط خلقهای غیرفارس میگیردد و بدین وسیله در کشور چند ملیتی ایران دولتی مولتی اتنیک و یا فرااتنیکی از نظر حقوق شهروندی شکل میگیرد و با تکوین جمهوریهای داخلی توسط خلقهای ساکن در آن، حقوق سیاسی شکل و شمایل دمکراتیک و قانونی به خود میگیرد و مجالس جمهوریهای داخلی قدرت قانونگذاری پیدا میکنند و دولتهای محلی سیاست های خود را در مناطق خود به اجرا میگذارند و بدینوسیله حقوق برابر اتنیکی حقوق برابر سیاسی در قانون اساسی کشور تثبیت میشود و از آن به بعد است که ترکیب و ساختار سیاسی معین شکل و شمایل دولت سراسری و یا فدرال را تعیین میکند. به مراتبی که جمهوریهای داخلی بتوانند قوانین بیشتری را  در ارتباط با استقلال عمل خود بگذرانند ایران به سوی یک کشور کنفدرال حرکت میکند و اگر چنین توانایی وجود نداشته باشد کشور فدرال به حیات خود ادامه میدهد.

شعارها به معنی عملی شدن آنها نیست. شعارها اگر فراتر از توانایی عمل خلق مان باشد میتواند بسیار زیانبخش نیز باشد. بنابراین بایستی افراط گرایان و ایدآلیست ها  بدانند که شعارهای غیرواقعی و غیرعملی آنها به اتحاد داخلی خلق صدمه میزند و نیروی داخلی برای انجام اصلاحات و رفرمهای دمکراتیک را با موانع جدی مواجه میسازد.

شعار مرحله کنونی در ایران برقراری نظامی غیرمتمرکز از نوع "فدرالیسم مناطق ملی" است. اگر این ایده توانایی اجرایی شدن نداشته باشد بایستی به دمکراتیک بودن و غیرمتمرکز بودن نظامی سیاسی در ایران تاکید کرد و از این طریق گامی در راستای نظام فدرالی و دمکراتیک برداشت.

2018-12-29

 

 

ایشیق سؤنمز:
سورقو: ایران اوچون فئدرال، یوخسا کونفئدرال بیر سیستیم اوزره نه دئمک ایستردینیز؟

جاواب: فئدرال و کونفئدرال ایکی بیربییرلریندن فرقلی و مختلیف سیستیم ساییلار. فئدرال بیر دؤلت ایالتلره بؤلونر، ایالت و ولایتلره دیل و مدنیت آزادلیغی وئریلمه سینه باخمایاراق  بو ایالتلرده  و ولایتلرده کئچمیشدن سوره گلن ویا مصلحتی اولاراق هر هانکی بیر دیلین  مونوپول (تک حاکیم دیل) قالماسی قورونار  و زامان آخاریندا ایالت و لایتلرده کی انسانلار اؤز دولانیشلاری و راحاتلیقلاری (ایش شانسی، ....)  اوچون حاکیم و اورتاق دیله تسلیم اولار. دئمک، باشقا دیل و مدنیتلر محلده اؤز اوتوریته لرینی ساخلاماقلارینا باخمایاراق زامان آخاریندا سیاسی نفوذ باخیمیندان محلده کی دیل و مدنیتلر تجریده اوغرایار.

کونفئدرال ایسه مستقیل دؤلتلرین بیرلشمه سی ساییلار. بو اساسدا هر بیر دیل،  دانیشیلان توپلوم ایچینده و بو توپلوم اولوشدوردوغو دؤلتین رسمی دیلی ساییلار. بو دؤلت بوتون ایشلرینده مستقیل ساییلار. کونفئدرال دؤلتین عضولری هرزامان کونفئدرال دؤلت بیچیمی و فورماسی اولوشدورموش دؤلتلری ترکیبیندن چیخماق حاقینا مالیک اولار. دئمک، اداره چیلیک باخیمیندان مرکز آنلاییشی دئیه بیر آنلاییش اولماز. یالنیز کونفئدرال دؤلتلری اولوشدوران دؤلتلر سیاست ایجابی اولاراق بو کونفئدرال یاپی و قورولوش یارادار. بو قروم و قورولوش بو دؤلتلرین منفعتیندن  یولا چیخاراق بو دؤلتلرین هامیسی نین چیخارلاری و وطنداشلاری نین خوش یاشاییشلاری اوچون بیر کونفئدرال سیستیمی ائشیگه دوغرو تمثیل ائدر.  دئمک، کونفئدراسیون بو دؤلتلری و اونلارین قوروملارینی  بیر آرایا گتیران بیر چاتی اؤرگوتو (بیر چتر آلتینا آلان تشکیلات) ساییلار.

 

یالنیش آنالیز یالنیش سونوج وئریر

یونس شاملی  

دونن آمئریکا دئولتی حربی گوج لرین سوریه دن گئری چکمک ایسته دیینی ایفاده ائتدی. آمئریکا نین بو حرکت بؤلگه ده فرقلی رئآکسیالارا سبب اولدو. آمئریکانین یئنی موقعی گونئی آزربایجان دا دا رئآکسیالارا سبب اولموشدور. بو رئآکسیالاردا حئساب اولان گونئی آزربایجان اکتیویستی ماحمود بئی بیلگی نین فیس بوک دا یازدیغی قیسسا بیر نوتا دیر. من ده بو نوتو آنالیز ائتمه یه چالیشمیشام.

Mahmud Bilgin:

İndiyse Batı Azerbaycan’a daha diqqetlı yanaşmalıyıq.

Bayaz Saray’ın dediğine göre , neçe gün önce Erdoğan’ın Trumpla Telfon görüşmesi ardından ,Amrika Esgeri güçlerin Suriye’den çıxarma qararın verdi .

Başda Kürd teröristleri olmakla Avropa Birliyide bu qarardan çox üzüldü.Suriye geleceği üçün başarılı addım olsada, artıq bizler düşünmeliyik 10 minlerce silahli terörist hayana axacaq?
ماحمود بئین نوتونون سونو

یونس شاملی:
عزیز ماحمود بئی، سیزین بو رئآکسیالارینیز یاخین دان اوزاقدان نه گرچک لرله و نه ده گونئی آزربایجان دا تورک میللی حرکاتی ایله هئچ علاقه سی یوخدور.

 

بیر: یازیرسیز کی آمئریکانین سوریه ده چکیلمه سی بیزی داها دوشوندورمه لیدیر!!

 

سیز دوننه قدر آمئریکانی بؤلگه ده کوردلره یاردیم ائتمک ده قیناییردینیز. ایندی ایسه آمریکانین سوریه ده چکیلمه سین گونئی آزربایجانا زیانلی گؤرورسوز!! سیزین تحلیل لرینیزی، هر شئی دن باشی چیخان آلله دا باشا دوشه بیلمکده زورلوق چکیر.  یعنی دونن دئیردینیز آمئریکانین سوریه د ه اولماسی پیس و بوگون آمئریکانین سوریه دن چکیلمه سی پیس دیر، چون آمئریکا چکیلیرسه 10 میللرجه تروریست هارا آخاجاقلار، دئیه سوآل وئریرسینیز؟!! آلله سیزه یا بیر آز اینصاف وئرسین یا دا بیر آز تحلیل گوجو باغیشلاسین.

 

ایکی: یازیزسیز کی، ایندی که آمئریکا سوریه دن چکیلیر 10 مین لرجه سیلاحلی تروریست هارایا آخاجاقلار؟!!

سیزین حوادیث دن بو آنالیزینیز بلکه دونیانین ان عجایب آنالیزلریدن سایلابیلیر؛ 

بیرینجی سی، یا سیزین بؤلگه ده اولان مسئله لردن خبرینیز یوخدور و یا اؤزونوزو خبرسیزلییه وورورسونوز. چون قورخو و احتیاتلا بو ذهنیتی یایرسینیز کی گویا آمئریکانین سوریه ده اولماسی دونه نه قدر گونئی آزربایجانی قورویورموش!! و یا آمئریکانین بؤلگه اولماسی گونئی آزربایجانی قورما رولو اوینایرمیش!!

 

ایکینجی سی، اونودورسونوز کی آمئریکا سوریه دن چیخیرسا آدین چکدیین 10 مین لرجه تروریست اردوغانین سوریه یه اوردو چکمه سی ایله جان هایندا قالاجاقلار و بیر یئریه آخدی ماخدی لاری اولابیلمز و اردوغان سوریه نین قوزئینه اوردو چکمه سی ایله سوریه نین گله جک فئدرال دئولتین قورولماسینا جیددی انگل تؤره دیر. ذاتا اردوغانین آماجی دا بودور. اونون باشقا آماجی تورکیه نین یئرل سئچیم لرینده اؤزونو ساواش قهرمانی گؤسترمک و یازیق خالقین تورکیه ده رای لرین آلماق دیر.

 

اردوغانین سوریه سیاستی، یالنیز سوپر ارتجاعی (دینچی) قوروپلارا یاردیم ائتمک له تورکیه یه و بولگه یه فلاکت گتیرمه سی دئیر، بلکه او سیاستین بیر پارچاسیدا سوریه ده فئدرال دئولتین قورولماسینا انگل تؤرتمه آماجی ایله آپاریلمیشدیر. بو سیاستین اینانیلماز درجه ده نئقاتیو ائتگیسی گونئی آزربایجان دا تورک میللی حرکاتی نی دا قاپاساماقدادیر. چون ایران دا دا تورک میللی دئموکراتیک حرکاتی گونئی آزربایجان دا و ایران دا بیر فئدرال دئولتین قورولماسی اوچون موباریزه ائدیر.

 

اردوغان و تورکیه حاکمیتی، ایران دئولتی ایله برابر بؤلگه ده میللی موقدراتی تعیین ائتمک اوچون مبارزه ائدن خالق لارین قارشیسیندا ان گئریجی حاکیمت لردیرلر. تورکیه نین سوریه پولیتیکاسی دا آدین چکدییم گئریجی سیاستین زنجیرلرینین بیر حلقه سی دیر. باشقا دئیش له سیزین تورکیه حکومتینه طرفدار اولدوغونوز گونئی آزربایجان دا گئدن میللی دئموکراتیک حرکاتینا سؤز قونوزسو اولونجا سیز اونلا بیر ضدیت موقعین ده دورورسونوز. چون سیز میللی حاقلارا قارشی دوران بیر حکومتی (آکپ نی) دستک له ییرسینز.

سیز اونودورسونوز کی اردوغان ایکی سببه گؤره سوریه نین شمالیندا حربی موداخیله ده بولونور، بیرینجی سی سوریه ده فئدرال دئولتین قورولوشونا انگل اولسون، ایکینجی سی یئرل سئچیم لرده اؤزونو ساواش قهرمانی گؤسترمک له یازیق جمعیتین سس لرین (رای لرین) آلسین. آمما تورکیه نین سوریه سیاستی ده بیر داها فاجعه لی سونوج اولاجاقدر، اودا سوریه ده فئدرال بیر دئولتین قورولوشو انگلله نیرسه سوریه یه ده بشار اسدین توتالیتر رژیمینین بیرداها دا قورولماسینا یاردیمجی اولاجاقدیر. بو سیاستین گرچک لشمه سینده سیزین ده پاینیز اولاجاقدیر.

2018-12-21

 
RSS 2.0